Jean-Marie Viaene, directeur van vzw BIK

Jean-Marie Viaene, directeur van vzw BIK

Kijk naar de gelijkenissen, niet naar de verschillen

Jean-Marie begint zijn carrière eind jaren 70 bij het OCMW van Kuurne, in volle economische crisis. Grote bedrijven als Balta, Beaulieu, Creatuft, Solintex, Kortrijkse Katoenspinnerij en Carad hebben het moeilijk. Honderden jobs worden geschrapt, tientallen fabrieken gaan failliet en de werkloosheidscijfers stijgen de pan uit.

De Marokkaanse en Algerijnse gastarbeiders krijgen op de arbeidsmarkt de zwaarte klappen te verwerken. Door automatisatie en delokalisatie zijn hun jobs de eerste die sneuvelen. Ook wanneer de economie opnieuw groeit, geraken ze maar moeilijk terug aan de bak. Hun kennis van het Nederlands is vaak beperkt, hun vaardigheden ook. Het enige wat ze nog kunnen krijgen, zijn de vuile en ongezonde jobs waarvoor de Vlamingen hun neus ophalen.

De overheid voerde in 1974 al een migratiestop in: er werden geen nieuwe arbeidsmigranten meer toegelaten. Maar volgens Jean-Marie bleven ze gewoon toekomen, hetzij via een ander statuut. Ze kregen de stempel van politiek vluchteling, maar de meeste werden niet vervolgd in hun thuisland. Door een conflict of autoritair regime in hun land, hadden ze een kans om in het Westen binnengelaten te worden. Ze grepen die kans op een beter leven. Er kwamen Kosovaren, Chilenen, Tsjetjeniërs, Pakistanen, Iraniërs, Irakezen, Chinezen, Vietnamezen, Somaliërs en Albanezen naar ons land, op zoek naar veiligheid en een betere economische situatie.

Na de migratiestop probeerden mensen ook via huwelijksmigratie of sportclubs binnen te geraken in het Westen. Jean-Marie heeft Filipijnse en Braziliaanse vrouwen geholpen na hun echtscheiding en ook een volledige ploeg Poolse volleybalspelers zonder werk. De optelsom zorgt ervoor dat er Kuurne wijken zijn met maar liefst 26 nationaliteiten. De nieuwkomers zijn zeker niet allemaal laaggeschoolden met beperkte mogelijkheden. Er zitten ook mensen bij met indrukwekkende capaciteiten, die snel hun weg vinden in Vlaanderen en succesvol worden.

Jean-Marie heeft in Kuurne samen met een enthousiaste groep vrijwilligers hard gewerkt aan een draagvlak voor de nieuwkomers. Het verschil met de grote steden is dat er in een dorp als Kuurne geen grote gemeenschappen uit hetzelfde land komen, het gaat meestal maar om een enkeling of een paar gezinnen. Zo zijn ze gedwongen om contact te leggen met de lokale bevolking van Kuurne, wat de integratie natuurlijk alleen maar bevordert.

Op dit moment staat Jean-Marie aan het hoofd van Bik vzw, een sociaal economiebedrijf in Kuurne, gespecialiseerd in dienstverlening. Er werken 115 werknemers, waarvan 25 met een migratie-achtergrond. Er is nog altijd weerstand bij de mensen om een buitenlandse poetsvrouw over de vloer te krijgen, maar meestal kan Jean-Marie ze met een persoonlijk gesprek overtuigen om het toch een kans te geven. Vzw Bik runt ook de enige kinderopvang in de streek waar verzorgsters met een hoofddoek mogen werken. Voor veel allochtone moeders is dat een aantrekkelijk aanbod. Het is ook een duidelijk signaal naar de buitenwereld toe.

Jean-Marie merkt dat het voor hoogopgeleide nieuwkomers nog altijd moeilijk is om een job op hun niveau te vinden, zelfs al wordt hun diploma erkend en spreken ze vloeiend Nederlands. Vaak haakt de bedrijfsleider al af bij het horen van hun naam. Het is de angst voor het onbekende en de vrees voor problemen met de Vlaamse collega's. Maar ook de negatieve beeldvorming rond moslims helpt natuurlijk niet.

INTERVIEW